Tin tứcTrong những ngày tháng 4 lịch sử, khi TPHCM cùng cả nước hướng về kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, những ký ức về mùa xuân đại thắng lại được đánh thức theo nhiều cách. Có người tìm về Dinh Độc Lập, địa đạo Củ Chi, hầm chứa vũ khí bí mật hay các địa chỉ đỏ giữa lòng thành phố. Có người đứng lặng trước một bức ảnh, một hiện vật, một con tem nhỏ bé nhưng mang theo cả một thời khắc lớn lao của dân tộc. Trong dòng cảm xúc ấy, có những người trẻ chọn cho mình một cách tri ân rất riêng, sưu tầm tem, gìn giữ kỷ vật cách mạng, phục dựng quân phục người lính, để lịch sử không chỉ được kể lại bằng lời, mà hiện lên bằng hình ảnh, bằng hiện vật và bằng niềm tự hào được trao truyền.
Trong mạch cảm xúc hướng về 30/4 và 1/5, Triển lãm tem và kỷ vật cách mạng “Từ Mùa xuân đại thắng đến Kỷ nguyên vươn mình” tại Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng, phường Gia Định, TPHCM đã thu hút đông đảo sinh viên, người yêu lịch sử và các nhà sưu tập tham quan. Không gian triển lãm đưa người xem trở lại những dấu mốc của mùa Xuân 1975 qua 10 khung tem phóng to về Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, cùng nhiều kỷ vật cách mạng đến từ TPHCM, Hà Nội, Tây Ninh, Đồng Nai. Từng con tem, hiện vật, bộ quân phục như đánh thức ký ức về ngày đất nước thống nhất, khơi dậy niềm tự hào, biết ơn và ý thức gìn giữ lịch sử trong thế hệ trẻ.
Giữa những khung trưng bày, nhiều sinh viên dừng lại lâu hơn trước phần phục dựng quân phục Quân đội nhân dân Việt Nam qua các thời kỳ. Những bộ quân phục không còn là hình ảnh xa lạ trên trang sách, mà được tái hiện ngay trước mắt người xem, đi kèm câu chuyện về chất liệu, trang bị, hoàn cảnh sử dụng và hình ảnh người lính trong từng giai đoạn lịch sử.
Anh Trần Đình Bảo Trung, Phó trưởng nhóm phục dựng lịch sử quân sự SDMI, cho biết nhóm hiện có 6 thành viên chính. Từ niềm yêu thích lịch sử quân sự và hình ảnh người lính, các thành viên cùng sưu tầm, nghiên cứu, đối chiếu tư liệu để phục dựng lại hình ảnh Quân đội nhân dân Việt Nam qua nhiều thời kỳ, từ kháng chiến chống Pháp, kháng chiến chống Mỹ, bảo vệ biên giới Tây Nam, biên giới phía Bắc đến thời kỳ xây dựng đất nước và tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc. Anh Trung chia sẻ: “Xuất phát đầu tiên là từ đam mê lịch sử, nhất là lịch sử quân sự, nên chúng tôi yêu thích hình ảnh người lính. Nhờ có người lính, chúng ta mới có nền hòa bình hôm nay. Đất nước đã trải qua nhiều cuộc chiến tranh bảo vệ bờ cõi trước các thế lực ngoại xâm. Chính điều này thôi thúc chúng tôi nghiên cứu, tìm hiểu và phục dựng lại hình ảnh người lính xưa”.
Với nhóm SDMI, một chiếc mũ, một dây nịt, một bộ quân phục hay một món trang bị nhỏ đều có thể mở ra một câu chuyện dài. Đằng sau mỗi hiện vật là bối cảnh lịch sử, là đời sống chiến đấu, là điều kiện gian khó và tinh thần của người lính trong từng thời kỳ. Nhóm hiện có hơn 1.000 hiện vật, gồm quân phục, trang bị, phụ kiện và nhiều tư liệu liên quan. Khó nhất không chỉ là tìm được hiện vật, mà là xác định đúng niên đại, đúng hoàn cảnh sử dụng, đúng hình thái lịch sử.
Theo anh Trung, khi một số sản phẩm giải trí trong và ngoài nước còn phục dựng chưa chính xác hình ảnh người lính Việt Nam, những người trẻ yêu lịch sử càng thấy rõ trách nhiệm của mình. Họ không làm công việc này để phô bày bộ sưu tập, mà để đưa những giá trị đúng đến cộng đồng, giúp người xem hiểu rằng lịch sử luôn cần sự nghiêm túc, kiểm chứng và tôn trọng.“Đằng sau mỗi hiện vật là những câu chuyện rất dài. Nếu không tìm hiểu sâu, chúng ta sẽ không biết vì sao hiện vật đó ra đời, nó gắn với hoàn cảnh lịch sử nào. Quá trình sưu tầm giúp chúng tôi có thêm kiến thức, bài học và câu chuyện để chia sẻ với cộng đồng. Điều chúng tôi trăn trở là hiện nay có không ít sản phẩm phục dựng hình ảnh người lính, chiến sĩ cách mạng Việt Nam chưa chính xác. Vì vậy, chúng tôi muốn truyền tải những giá trị đúng đến cộng đồng, nhất là giới trẻ”, anh Trung nói.
Từ Tây Ninh đến với triển lãm, nhà sưu tập trẻ Đặng Gia Huy mang theo bộ sưu tập về Quân đội nhân dân Việt Nam trong kỷ nguyên vươn mình và hội nhập quốc tế. Bộ sưu tập có nhiều mẫu quân phục từ K58, K82, K94 đến các mẫu quân phục thí nghiệm, trang bị hiện đại do Việt Nam sản xuất hoặc nhập khẩu. Qua từng hiện vật, Huy muốn người xem thấy được hành trình phát triển của quân đội, từ những năm tháng gian khó đến khả năng tự chủ ngày càng cao về trang bị.
Với Huy, sưu tầm kỷ vật không đơn giản là thú chơi. Đó là quá trình đi tìm, kết nối, học hỏi và gìn giữ. Có những mẫu quân phục rất hiếm, không còn phổ biến trên thị trường, chỉ có thể tìm lại từ những người từng được cấp phát, sử dụng hoặc còn lưu giữ trong gia đình. Có những hiện vật không lớn về vật chất, nhưng mang giá trị tinh thần sâu sắc, gắn với Trường Sa, với lực lượng gìn giữ hòa bình, với những bước trưởng thành mới của quân đội trong thời kỳ hội nhập. Anh Huy chia sẻ: “Với tôi, khi gìn giữ những hiện vật như thế này là một vinh dự, bởi mình tự nguyện tham gia vào quá trình giữ lại những giá trị của Quân đội nhân dân Việt Nam. Tôi mong qua các bộ sưu tập, các bạn trẻ có thêm kiến thức. Học lịch sử trên trường chưa chắc đã hình dung đầy đủ, nhưng qua những buổi trưng bày như thế này, các bạn sẽ thấy rõ hơn một phần đời sống, sinh hoạt, chiến đấu và trang bị của ông cha ta trong thời kỳ kháng chiến”.
Nếu quân phục và kỷ vật giúp người xem hình dung lịch sử bằng không gian, chất liệu, thì tem bưu chính lại kể lịch sử bằng những khuôn hình rất nhỏ. Ông Hoàng Anh Thi, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Tem Việt Nam, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Viet Stamp, Trưởng ban Tổ chức triển lãm, giới thiệu bộ sưu tập “Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử trên tem bưu chính Việt Nam và thế giới”. Bộ sưu tập tái hiện hành trình từ Chiến dịch Tây Nguyên, Huế, Đà Nẵng đến Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, qua hình ảnh trên tem, phong bì, dấu bưu chính và các tư liệu đi kèm.
Với ông Thi, bộ sưu tập này còn mang một ý nghĩa rất riêng. Cha ông là cố Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hoàng Thế Thiện, một trong những vị tướng tham gia chỉ huy các cánh quân tiến về giải phóng Sài Gòn trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Vì vậy, từng con tem về Dinh Độc Lập, xe tăng tiến vào cổng chính hay đoàn tàu thống nhất không chỉ gợi lại dấu mốc lớn của dân tộc, mà còn là ký ức gia đình, là niềm tự hào của người con về người cha đã góp phần làm nên ngày toàn thắng. Ông Hoàng Anh Thi chia sẻ: “Trên một con tem, diện tích rất nhỏ nên hình ảnh thể hiện phải thật sự chắt lọc, thật sự ý nghĩa và gắn với chủ đề phát hành. Trong quá trình sưu tập, từ hàng trăm, hàng ngàn mẫu tem, người sưu tập phải chọn lọc để kể được câu chuyện về diễn tiến Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử bằng tem bưu chính. Muốn làm được điều đó, trước hết phải nghiên cứu lịch sử, rồi mới dùng tem bưu chính để minh họa cho lịch sử, thành ra, tôi nghĩ tem bưu chính là một trong những bài học lịch sử thực tiễn nhất, sinh động nhất đối với những người sưu tập tem nói chung và những bạn trẻ yêu thích lịch sử, yêu thích truyền thống dân tộc nói riêng.”
Từ hình ảnh Dinh Độc Lập, xe tăng tiến vào cổng chính, đoàn tàu thống nhất Bắc Nam, đến những mẫu tem sau này giới thiệu công trình, đời sống đô thị, du lịch, văn hóa TPHCM, người xem nhận ra một hành trình dài của thành phố. Đó là hành trình từ ký ức chiến thắng đến nhịp phát triển hôm nay, từ một đô thị mang dấu ấn lịch sử đến trung tâm kinh tế, văn hóa, sáng tạo, đang cùng cả nước bước vào kỷ nguyên mới.
Giữa không khí TPHCM hướng về 30/4, mỗi hiện vật, mỗi bộ quân phục, mỗi con tem nhỏ bé không chỉ nhắc nhớ quá khứ. Chúng mở ra một cách tiếp cận lịch sử gần gũi hơn, sinh động hơn, nhất là với người trẻ. Khi lịch sử được kể bằng đam mê, bằng sự chính xác và bằng lòng biết ơn, ký ức không còn là điều xa cách. Ký ức trở thành một phần sống động của hôm nay, để mỗi người thêm tự hào về hòa bình, độc lập và thấy rõ hơn trách nhiệm của mình trong hành trình dựng xây đất nước.
