Trên mỗi bước chuyển mình, phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh hơn nửa thế kỷ qua từ 30/4/1975 đến nay luôn có sự đóng góp bền bỉ và hiệu quả của công tác đối ngoại. Đối ngoại đã mở đường, kết nối, đưa Thành phố Hồ Chí Minh đến gần hơn với bạn bè năm châu, qua đó thu hút các nhà đầu tư hàng đầu thế giới đến thành phố, góp phần nâng cao vị thế, hình ảnh của thành phố trên thế giới.
Trong giai đoạn trước Đổi mới (1975-1985), khi đất nước ta nói chung, Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng đứng trước muôn vàn khó khăn, thách thức, nhưng nhờ sớm triển khai các chính sách đối ngoại linh hoạt đã giúp thành phố khi đó xử lý được nhiều vấn đề phức tạp, nhạy cảm. Bước vào thời kỳ Đổi mới, công tác đối ngoại của thành phố được tập trung nhiều hơn trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, giao lưu Nhân dân dân đã mang lại nhiều kết quả tích cực và tạo ra bước ngoặc phát triển mới cho thành phố. Đầu thập niên 1990, Thành phố Hồ Chí Minh trở thành địa phương đi đầu của cả nước trong đổi mới tư duy đối ngoại, chủ động mở rộng quan hệ hợp tác với các đối tác quốc tế, phát triển kênh giao thương năng động và tăng cường giao lưu văn hóa. Thông qua các hoạt động đối ngoại, thành phố đã tìm kiếm, mở rộng thị trường tiêu thụ, xuất khẩu hàng hóa, mời gọi đầu tư nước ngoài. Theo ông Phạm Dứt Điểm- Giám đốc Sở Ngoại vụ: "Một trong những dấu ấn nổi bật trong công tác đối ngoại của thành phố thời kỳ Đổi mới là việc thiết lập quan hệ hữu nghị hợp tác giữa Thành phố Hồ Chí Minh và thành phố San Francisco (Hoa Kỳ) vào tháng 4 năm 1995, chỉ ba tháng trước khi hai nước chính thức bình thường hóa quan hệ. Đây là bước đi thể hiện tầm nhìn chiến lược, sự chủ động và bản lĩnh vững vàng của Thành phố trong bối cảnh quốc tế có nhiều biến động lúc bấy giờ”.
Sau 51 năm ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, đến nay Thành phố Hồ Chí Minh đã có mối quan hệ hữu nghị hợp tác với 86 địa phương của các quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giới và là đối tác tin cậy, thành viên tích cực của nhiều tổ chức quốc tế. Đặc biệt, từ giai đoạn Đổi mới đến nay, thành phố đã thể hiện vai trò tiên phong trong triển khai đường lối “ngoại giao cây tre”, kiên định về nguyên tắc nhưng linh hoạt về sách lược theo phương châm “dĩ bất biến ứng vạn biến” của Đảng và Nhà nước. Qua đó, Thành phố đã đạt được những thành tựu to lớn, toàn diện, góp phần quan trọng vào thành tựu chung của cả nước. Đối ngoại đã góp phần đưa quy mô nền kinh tế thành phố không ngừng lớn mạnh, đến nay đã đạt 2,71 triệu tỷ đồng (tương đương 108 tỷ đô la Mỹ), vươt qua nhiều quốc gia trong khu vực. Thành phố Hồ Chí Minh cũng là địa phương đầu tiên được Diễn đàn Kinh tế thế giới chọn để tổ chức Diễn đàn kinh tế mùa Thu 2025, qua đó đã thu hút nhiều chuyên gia, các nhà đầu tư chiến lược đến với thành phố.
Trong Quý 1/2026, dù bối cảnh tình hình kinh tế thế giới diễn biến phức tạp, nhưng thu hút đầu tư nước ngoài vào TPHCM đã đạt con số kỷ lục gần 2,9 tỉ đô la Mỹ (tăng hơn 220% so với quý 1/2025). Trong đó có nhiều dự án rất lớn của những tập đoàn hàng đầu thế giới đến từ các quốc gia như Hàn Quốc, Singaore, Hoa Kỳ, Trung Quốc… ở những lĩnh vực thành phố đang ưu tiên phát triển như: công nghệ cao, bán dẫn, đổi mới sáng tạo, trung tâm dữ liệu, logistics, kinh tế số và tăng trưởng xanh. Sự hợp tác tích cực của bạn bè quốc tế, của cộng đồng doanh nghiệp nước ngoài chính là nguồn lực quan trọng đóng góp vào sự phát triển chung của thành phố trong suốt thời gian qua và cho cả giai đoạn mới sắp tới. Theo ông Trần Phú Lữ, Giám đốc Trung tâm xúc tiến thương mại và đầu tư thành phố Hồ Chí Minh: “Trong hành trình phát triển của thành phố, cộng đồng doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) luôn là một thành tố không thể thiếu. Các doanh nghiệp FDI đã đóng góp không chỉ về vốn, công nghệ và mô hình quản trị tiên tiến, mà còn góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo việc làm, sinh kế cho người dân, tạo ra nhiều sản phẩm chất lượng cao, nâng cao năng lực cạnh tranh và cải thiện vị trí của Thành phố trong chuỗi cung ứng toàn cầu”.
Trong bối cảnh mới, ngoại giao kinh tế được xác định là trụ cột quan trọng nhất. Thành phố sẽ không dàn trải nguồn lực mà tập trung vào các đối tác chiến lược có thế mạnh về công nghệ cao và phát triển bền vững, hiện thực hóa đề án đưa Thành phố Hồ Chí Minh trở thành một trung tâm tài chính có vị thế ngang hàng và đủ sức cạnh tranh sòng phẳng với các đô thị lớn trên thế giới và là Trung tâm Đổi mới sáng tạo tầm cỡ quốc tế. Với tiềm năng, vị thế của một đô thị năng động, ông Lê Đình Tĩnh- Vụ trưởng Vụ Chính sách đối ngoại, Bộ Ngoại giao tin tưởng thời gian tới thành phố sẽ khai thác được nhiều kết quả tích cực hơn trong hợp tác quốc tế thông qua công tác đối ngoại. Theo ông, để cụ thể hóa Chiến lược nâng tầm đối ngoại TPHCM đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045: "Thành phố tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, hoàn thiện thể chế nhằm tạo môi trường hấp dẫn thu hút nguồn lực bên ngoài, biến TPHCM thành điểm đến đầu tư hàng đầu không chỉ trong nước mà còn trong toàn khu vực”.
Năm 2026 là năm bản lề mở đầu cho một giai đoạn phát triển mới, Thành phố Hồ Chí Minh bước vào cuộc chơi toàn cầu với tâm thế của một siêu đô thị đầy tự tin, chuyển dịch từ tư duy "tham gia" sang "chủ động dẫn dắt" trong một số lĩnh vực hợp tác quốc tế. Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Văn Được cho rằng, đây là bước ngoặt quan trọng, khẳng định Thành phố Hồ Chí Minh là địa phương tiên phong sáng tạo, với những mô hình hợp tác quốc tế hiệu quả trong kỷ nguyên mới. Theo đó: “Sẽ tiếp tục đưa quan hệ hợp tác cấp địa phương phát triển mạnh mẽ về cả chiều rộng lẫn chiều sâu; duy trì mối quan hệ hữu nghị hợp tác với mạng lưới 86 địa phương đối tác của Thành phố Hồ Chí Minh trên toàn thế giới. Tiếp tục dành nguồn lực để thúc đẩy nâng tầm đối ngoại đa phương và từng bước nâng cao vai trò, vị thế cũng như tiếng nói và sức mạnh ảnh hưởng của Thành phố trong các cơ chế, diễn đàn hợp tác quốc tế và địa phương. Phát huy vai trò tiên phong, đi đầu khai phá những lĩnh vực mới của đối ngoại như: đối ngoại số, đối ngoại năng lượng, đối ngoại bán dẫn. Đây sẽ là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, tạo động lực quan trọng cho tăng trưởng phát triển bền vững của Thành phố”.
Dù đứng trước nhiều cơ hội, nhưng cũng đặt ra không ít khó khăn, thách thức do tình hình thế giới biến động phức tạp và khó lường, trong khi thành phố có nền kinh tế mở lớn. Nhưng, với những bước đi bài bản, sự chủ động trong kết nối và tầm nhìn chiến lược dài hạn trong công tác đối ngoại, Thành phố Hồ Chí Minh được kỳ vọng sẽ tiếp tục vượt qua mọi thách thức, tận dụng thời cơ để vươn mình mạnh mẽ, tiếp tục nâng cao vai trò, vị thế của thành phố trên bản đồ thế giới và trở thành điểm đến an toàn, thân thiện, hấp dẫn trong mắt bạn bè quốc tế.
